Mag ik zeggen dat ik dat complex vind?

Ik ben nochtans een boerendochter. Meer zelfs, ik kom uit een boerenclan van honderden jaren oud. Misschien net daarom.

Ik draag het boerenleven in mijn hart. Het veld, de dieren, de eenvoud. 

Ik begrijp hun vragen. Vanuit hun perspectief hebben ze gelijk. De politiek is inconsequent in haar regelgeving, hanteert andere maten en gewichten voor landbouw en bijvoorbeeld industrie en is wellicht minder eenduidig in haar bedoelingen dan ze laat uitschijnen. Het is verschrikkelijk moeilijk om een winstgevende boerderij te runnen.

Wat vind ik dan complex?

Dat er zich onder dit probleem nog een ander roert. Eén dat vraagt om anders met onze aarde en haar natuurlijke rijkdommen om te gaan. 

Vooreerst, deze tekst is op geen enkele manier een aanval op de boeren. Ik deel hier enkel mijn persoonlijke, complexe beleving van dit probleem.

Ik wil graag twee olifanten in de kamer benoemen. Eén, de pesticiden en de herbiciden. Wij hadden thuis op de boerderij een ‘vergifkot’ ter grootte van 4 garages. Plastieken potten vol zwarte kruisen en doodskoppen op hun labels. Niet goed voor de mens dus (maar we eten het wel?).

Een landbouwbedrijf is in grote mate een chemisch bedrijf. Maar de glyfosaatlobby is sterk, alsook de vraag van de consument om dumpingprijzen voor zijn voedsel. Dus moet de boer wel zijn arbeidskost minimaliseren. Dit is bijgevolg geen steen naar de boeren, maar een collectieve verantwoordelijkheid. Naast het probleem voor de menselijke gezondheid zie ik er ook een voor de aarde. Aan haar wordt niets gevraagd. Zij slikt het. Hoelang nog?

Tweede olifant, de boerderijdieren. ‘Kom vlug, er wordt een kalfje geboren!’ Ik stormde als kind de stal in om dat wonder mee te maken. Het kalfje viel op de grond en werd met koud water bespoten. Hoera, het leeft! Hup, de kruiwagen in en naar een eigen hok, als een op zichzelf groeiend levend organisme. De koe die achterblijft, huilt. Niet meer, niet minder. Dagenlang. Rauw verdriet, ook bij haar kalf. Tot ze zich beide overgeven, hebben ze een keus? 

De rest van haar leven wordt de koe melk afgetapt. Voor de mensen, die graag veel melkproducten eten. Haar kalf wordt in het gehakt gedraaid of is later een zelfde lot beschoren als zij. 

Nogmaals, ik heb een boerenhart. Maar mijn kinderhart huilde vroeger mee met die koeien. En nog steeds. De boeren doen hun werk. Ze zijn professionals en doen dat met fierheid en vakkennis. Maar de romantiek is er al lang van af. Agricultuur is agro-industrie geworden. De toegenomen productieschaal en de daarvoor nodige investeringen die de meeste boeren hebben gemaakt zijn enorm. Dat maakt het menselijke drama vele malen groter en hun protest begrijpelijk. Zei ik al dat het complex is?

Toch waag ik me eraan te pleiten voor een nadenken over grotere, andere veranderingen. Over een andere omgang met dier en natuur. Vanuit zorgzaamheid en dankbaarheid.

Ik maak me geen illusies dat dit ook maar in de verste verte tot de intenties van de politiek zou behoren. Dus zoals altijd zullen wij het zelf moeten doen, en mogen doen.

De vraag van één miljoen: hoe kunnen wij een betere, andere, vrijere wereld creëren die respect heeft voor het leven in al zijn vormen? Dat is geen vraag alleen aan de landbouw gericht, integendeel. Ze is voor elk van ons, de consument. Wat zijn wij bereid te veranderen om daar echt toe bij te dragen? 

Hoe hard hang je vast aan je lap vlees en je supermarktzuivel? Hoeveel mogen je krop sla en je patatten kosten? Met welke ‘energie’ wil jij jezelf voeden?

Ik wil hier niet katholieker lijken dan de paus, want ook bij mij is dat work in progress. Jaren was ik flexitariër, pas sinds enkele maanden ben ik vegetariër en ik verwacht dat ik nog naar vegan hop. Dat is geen opoffering, het is een shift in mijn bewustzijn waarvoor ik dankbaar ben dat ik hem eindelijk ervaar. Ik voel me lichter, gezonder en helderder. 

Ik koop de meeste dingen bio, eerst via een zelfoogstboerderij, nu via afhaalpaketten van bioboeren en in diverse biowinkels. Aangezien ik bewuster koop (en eet, bijv. nauwelijks nog take-away), consumeer ik minder en geef ik dus niet per se meer geld uit. 

Meer dan ooit is alles in evolutie. Meer dan ooit ligt de keuze bij onszelf. 

Het boerenbloed loopt in al mijn aderen, maar ik wil uitzoomen. Want de ooit zo vrije boer is een slaaf geworden van de onbewuste consument, de agro-industrie en politieke spelletjes. 

Ik hoop van harte dat een boer ooit weer kan zijn wat hij in essentie is: een vrijbuiter, als Pallieter, met liefde voor zijn veld en voor het leven. 

Hilde Van Liefferinge, 

Een eerste versie van deze tekst verscheen op facebook (3 februari 2024 )

Auteur
Hilde van Liefferinge is schrijver, coach en docent in de regio Gent.
In toenemende mate neemt het schrijven de overhand.

Foto
Benjamin Davies op Unsplash

Vergelijkbare berichten

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *